Tussen Kerst en Oud en Nieuw had ik een gezellig etentje met vrienden. Daar kwam de bijna onvermijdelijke jaarlijkse vraag op tafel: “wat zijn de plannen voor het nieuwe jaar?” De moderne manier om naar goede voornemens te vragen, zonder dat iemand mopperend zegt dat hij* daar niet aan doet. Plannen hebben voor een vers, nieuw jaar vinden de meesten immers wel prettig. Wie heeft ze nou niet, zo aan de vooravond van een nieuw begin?
We vertelden om de beurt wat we leuk zouden vinden om te gaan doen in 2026. Mooie thema’s kwamen voorbij: studeren, reizen en daten. En tussen de regels door ook gewicht verliezen en minder drinken. Zou ik deze vraag aan een leidinggevende stellen, dan had het net zo goed kunnen gaan over meer tijd vrijmaken voor medewerkers of de agenda minder vol plannen.
* waar ik hij schrijf, kun je natuurlijk ook zij of hen lezen
Wat bedoelen we met duurzame gedragsvernadering?
Wie kent zo’n gesprek nou niet. Een nieuw jaar voelt als nieuwe kansen, dus proberen we het opnieuw: het oude loslaten, de kilo’s of de stress achter ons laten. Met een prachtig blanco vel voor ons, dat nog helemaal ingekleurd kan worden, en toch stiekem een paar goede voornemens om vol te houden. Maar wordt het daarmee echt een nieuw jaar met duurzame gedragsverandering? Of eindigen we 2026 opnieuw met dezelfde plannen?
Met duurzame gedragsverandering bedoelen we het verschil tussen iets wíllen en iets dat daadwerkelijk verandert op de lange termijn. Kijk bijvoorbeeld naar de patronen in de dagelijkse samenwerking met medewerkers, leidinggevenden of teams. Als we daarin écht iets willen veranderen, is er aandacht en een andere benadering nodig. Dat is precies wat de Taoïsten doen, en wat mij inspireerde om deze blog te schrijven.
Onze Westerse manier van goede voornemens: de neiging om te doen
Laten we eens kijken wat we doen met dat mooie blanco vel. Vanuit onze Westerse manier van leven worden we verleid om te dóén, om actie te ondernemen. In een zachtere vorm zetten we intenties. Logisch, want we willen iets nieuws. Dus kijken we vooruit, kiezen richting, maken plannen en zetten onze discipline aan. Maar ken je de uitspraak: ‘het gras gaat niet harder groeien als je eraan trekt’? Dat is wat we onder de oppervlakte doen. We zetten kracht op iets dat nog geen grond heeft en vullen al in voordat het zich kan ontvouwen. Niet per se het beste recept voor duurzame gedragsverandering.
Het voelt wel daadkrachtig. Het geeft een goed gevoel als door wilskracht de verandering wordt bereikt die we voor ogen hadden. De keerzijde is dat er vanuit zo’n ‘harde’ houding weinig openheid is voor wat nieuws wil ontstaan. Kun je voelen dat het geforceerd is? Dat het niet in natuurlijke timing tot stand komt? We zijn zo bezig met maken en controleren, dat we niet openstaan voor ontvangen.
Zo wordt het nieuwe jaar, ondanks goede bedoelingen en hard werken, geen frisse start maar een herhaling van patronen in een ander jasje.
En hoe zit het dan met het loslaten van die volle agenda of dat extra glas wijn uit 2025, of zelfs van nog langer geleden? Wanneer we het verleden achter ons laten, zien we het niet meer. Maar wat we niet zien, is niet verdwenen. We vermijden het. En zo blijven patronen zich herhalen. Oude pijn steekt weer de kop op. Waarom zeggen we toch opnieuw ‘ja’ tegen dat extra agendaverzoek, terwijl we hadden besloten dat het genoeg was geweest? Zonder zicht op het verleden kan het stilletjes blijven doorwerken en ongemerkt onze keuzes, reacties en ons leiderschap bepalen.
De Taoïstische kijk: het verleden niet achter ons, maar zichtbaar vóór ons
De Taoïsten hebben daar een andere kijk op: het verleden zichtbaar vóór zich, op gepaste afstand, zodat het met zachte ogen gezien kan worden en zijn grip verliest. De toekomst blijft onzichtbaar achter ons, zodat deze vrij van plannen en verwachtingen kan ontstaan. Het nu vormt de poort tussen verleden en toekomst, met onszelf als poortwachter.
Het verleden voor ons zien vraagt mildheid. Het vraagt reflectie op wat we meedragen en hoe dit nog steeds invloed heeft op de keuzes die we maken. Wanneer het verleden zichtbaar is, hoeft het zich niet meer te uiten via patronen. Denk aan samenwerking binnen je team of aan wat ooit niet is uitgesproken en toch dagelijks voelbaar blijft. Met het verleden vóór ons kan verandering ontstaan, bij jezelf en in relatie tot anderen.
Het vraagt moed om lastige dingen aan te kijken, en er mag hulp bij zijn. Alles met zachte ogen.
Met deze Taoïstische blik hoeft het nieuwe jaar niet ‘gemaakt’ te worden, maar mag het door ons heen stromen. Wat wil er geboren worden? Welke kiemen komen tot leven? Dat vraagt ontspanning, niet-weten en een vorm van overgave.
Beweging zonder te forceren
Dat betekent overigens niet dat we achterover kunnen leunen en afwachten. Integendeel. Het vraagt afstemming: onszelf beschikbaar maken voor het leven, de omgeving en wat zich aandient. Het vraagt beweging, maar niet actiegericht. Beweging vanuit natuurlijke impuls. Meevaren op de levensstroom. “Don’t move, be moved!” En dan wordt 2026 geen herhaling van het oude, maar een jaar dat klopt, waarin verandering voor de lange termijn kan ontstaan.
Zie je het ook? Het verleden vóór je, helder in zicht en op gepaste afstand. En hoe het zijn grip op het heden verliest, simpelweg door jouw zachte blik? En stel je voor dat de toekomst achter je ademt. Onzichtbaar, maar niet afwezig. Het zoekt een weg. Kun je voelen hoe het is om verwachtingsvrij te zijn? Om niet te hoeven dóén, maar te laten ontstaan?
Reflectievragen voor 2026
Ben je, net als ik, geïnspireerd geraakt? Dan kunnen deze reflectievragen helpen:
- Op welke bagage uit 2025 of eerder wil jij zicht houden, in plaats van het te ‘loslaten’ of te ‘fixen’?
- Welke wensen voor 2026 mogen voorzichtig aangeraakt worden, zodat je beschikbaar bent om te ontvangen wat zich aandient?
- Wat is voor jou de juiste manier om ruimte te maken voor iets nieuws?
Bij STELVIO werken we vaak vanuit deze beweging: niet harder trekken aan verandering, maar ruimte maken voor wat gezien wil worden. We begeleiden leiders, teams en organisaties om met zachte ogen te kijken naar wat er is, zodat duurzame verandering kan ontstaan in gedrag, samenwerking en cultuur.
Benieuwd hoe dat er in jouw organisatie uit kan zien? We denken graag mee.
